آشنایی با انواع واشر آب بندی و آب بند کننده ها

در سیستم های لوله کشی، در محل هایی که لوله ها به وسیله فلنج ها به لوله های دیگر، شیرآلات و یا دیگر قطعات متصل می گردند، احتمال نشت سیال از فضای خالی بین دو فلنج بسیار بالاست و فلنج به طور کامل آب بندی نمی گردد. برای پر کردین فضای خالی بین دو فلنج، جلوگیری از نشت سیالات و آب بندی کامل از قطعه ای به نا م گسکت (Gasket) استفاده می کنند. گسکت که یک درزگیر مکانیکی است و در لغت به معنی درزبند بوده که از برش مواد گوناگون به صورت ورقه تولید می گردد، و همانطور که گفته شد در هنگام نصب فلنج بین آن ها قرار می گیرد.

جنس واشر ها

گسکت ها از نظر جنس مواد ساخته شده به سه دسته گسکت فلزی (Metallic)، گسکت نیمه فلزی (Semi Metallic) و گسکت غیر فلزی (Non Metallic) تقسیم می گردند، که گسکت ها با توجه به اینکه از چه متریالی ساخته شده اند، در یکی از این سه دسته اصلی جای می گیرند. برخی از متریال های رایج که واشر های آب بندی را از ورقه این متریال می سازند، به شرح زیر هستند:

• گسکت گرافیکی: این گسکت ها از ورقه های گرافیکی ساخته می شوند ومعمولا به وسیله ترکیب با فلزات آن ها را تقویت می کنند. مزیت های اصلی آب بند گرافیکی انعطاف پذیری بالا و مقاومت در برابر خوردگی اسید ها، ترکیبات مواد آلی، سیالات با حرارت بسیار بالا و… هستند.

• گسکت غیر آزبستی: آب بند های غیر آزبستی از موادی همچون فایبرگلاس، فیبر های کربن و مواد معدنی دیگر به همراه پر کننده های لاستیکی ساخته می شوند. برای انتخاب درست واشر های غیر آزبستی توجه به خصوصیات پر کننده های لاستیکی بسیار مهم است که اصلی ترین آن ها به شرح زیر است:

  • NBR

  • SBR

  • EPDM

  • Neoprene

تمام لاستیک ها (الاستومر ها)، برای صنایع نفت، گاز و آب و فاصلاب مناسب هستند؛ اما برای استفاده در دیگر صنایع باید حتماً خصوصیات الاستومر های آن ها مورد بررسی قرار گیرد.

• واشر کاغذی: این واشر ها از ورق های کاغذی که به چسب گلیسرین آغشته شده تولید می شوند و بسیار انعطاف پذیرند. تنها باید به نکته توجه کرد که واشر کاغذی حداکثر تا دمای 25 درجه فارنهایت می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

• واشر آزبستی: گسکت آزبستی دارای مقاومت بسیار بالا و خزش کم بوده و به علاوه در برابر حرارت بسیار زیاد تا 1100 درجه فارنهایت و همچنین سیالات شیمیایی بسیار مقاوم است.

• واشر تفلونی: گسکت تفلونی رایج ترین گسکت غیر فلزی بوده که توانایی مقاومت در برابر بازه بزرگ دما از 200- تا 360 درجه را دارا است. این واشر آب بند در برابر مواد شیمیایی، اکسیدها و اسید ها بسیار مقاوم بوده و می توان آن را از مواد بازیافتی نیز تهیه نمود که این مسئله سبب شده تا این نوع گسکت ارزان قیمت تر باشد.

• گسکت چوب پنبه: به این گسکت، گسکت رابر کرک نیز می گویند و از ترکیب لاستیک با ورقه های چوب پنبه به وجود می آید که دارای قابلیت انعطاف پذیری بالایی است. یکی از مناسب ترین آب بندها برای روغن، گاز و هوا گسکت چوب پنبه است.

• گسکت لاستیکی: آب بند الاستومر نام دیگر این گسکت است که دارای قابلیت ارتجاعی بسیار بالایی است. الاستومر ها دارای دو دسته کلی ترموست الاستومر که قابلیت بازگشت به حالت اولیه را ندارد، و ترموپلاستیک الاستومر که در صورت تغییر شکل توانایی بازگشت به حالت اولیه را دارد، تقسیم می گردند. ورق لاستیک استایرن بوتادین (SBR)، ورق لاستیک کلروپرن (CR)، ورق فلوئورو کربن (Viton) و ورق لاستیک سیلیکون (SR) ورق های لاستیکی هستند که برای تولید گسکت لاستیکی از آن ها استفاده می کنند.

انواع گسکت ها

گسکت ها از هر متریالی که تهیه شده باشند، دارای یکی از 4 نوع به شرح زیر هستند. این دسته بندی با توجه به Face فلنجی که گسکت به آن متصل می شود، نام گذاری شده است.

• گسکت تخت

• گسکت اسپیرال وند (حلزونی)

• گسکت رینگی

• گسکت پوشش فلزی

استانداردهایی که برای فلنج ها مورد استفاده قرار می گیرد شامل سه استاندارد؛ ASME B16.20، ASME B16.21 و API 6A است.